Tahniah dan syabas diucapkan kepada Cik Tan Lee Bee, seorang tokoh dalam bidang jurubahasa isyarat negara, yang baru-baru ini menerima Pingat Ahli Mangku Negara (A.M.N) bersempena Hari Keputeraan Rasmi Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim di Istana Negara.
Bagi ramai rakyat Malaysia, wajahnya tidak asing, terutama yang mengikuti siaran berita di Radio Televisyen Malaysia (RTM). Di sebalik pergerakan tangan yang pantas dan ekspresif di skrin televisyen, tersembunyi kisah kehidupan luar biasa yang didorong oleh kasih sayang, pengorbanan dan perjuangan senyap untuk komuniti orang kurang upaya pendengaran.
Bermula Dari Kasih Terhadap Seorang Adik
Tan Lee Bee berasal dari Labis, Johor. Kisah penglibatannya dalam dunia bahasa isyarat tidak bermula di dewan kuliah atau latihan formal, sebaliknya tercetus daripada kasih sayang terhadap adiknya yang pekak. Sewaktu adiknya bersekolah di sebuah sekolah khas di Kuala Lumpur, Lee Bee membuat keputusan luar biasa—menemani adiknya ke sekolah setiap hari dan menunggu hingga tamat waktu persekolahan.
Hari demi hari, beliau memerhati pengajaran guru-guru bahasa isyarat dari luar kelas. Dalam beberapa bulan, beliau sudah menguasai asas bahasa isyarat secara autodidak. Tanpa disangka, pengalaman itu menjadi permulaan kepada satu kerjaya yang menyentuh ribuan, malah mungkin jutaan jiwa sepanjang lebih tiga dekad.
Detik Permulaan di RTM
Pada tahun 1986, RTM memperkenalkan program popular Selamat Pagi Malaysia. Ketika itu, Menteri Penerangan, Allahyarham Datuk Mohamad Rahmat, menyuarakan keperluan jurubahasa isyarat dalam rancangan berkenaan supaya golongan pekak juga dapat menikmati berita dan maklumat penting yang disampaikan kepada rakyat.
Tan Lee Bee dipilih menyertai RTM sebagai jurubahasa isyarat. Meskipun tidak mempunyai latihan rasmi ketika itu, kemahirannya yang lahir daripada pengalaman sebenar membolehkan beliau berfungsi dengan cemerlang. Beliau menjadi antara pelopor kepada penggunaan bahasa isyarat di televisyen Malaysia, khususnya dalam siaran berita langsung dan rancangan informasi.
Sejarah Bahasa Isyarat di RTM
Penggunaan bahasa isyarat dalam siaran rasmi RTM bermula sekitar pertengahan 1980-an. Sebelum itu, akses kepada maklumat oleh golongan orang kurang upaya pendengaran amat terhad. Inisiatif awal ini dicetuskan bagi memenuhi tuntutan inklusif dalam penyiaran awam dan menjadikan RTM sebagai peneraju siaran mesra OKU.
Ketika Tan Lee Bee memulakan perkhidmatannya, beliau adalah antara individu pertama yang secara konsisten tampil dalam slot berita untuk menyampaikan maklumat dalam Bahasa Isyarat Malaysia (BIM). Usahanya membuka jalan kepada peningkatan kesedaran terhadap keperluan komunikasi visual untuk golongan pekak di negara ini.
Hingga hari ini, RTM kekal sebagai stesen televisyen yang komited terhadap keperluan ini, dan nama Lee Bee tetap sinonim dengan sejarah tersebut.
Pengiktirafan Dari Tun Dr. Siti Hasmah
Salah satu titik penting dalam perjalanan hidup Lee Bee berlaku pada tahun 1988, ketika beliau dijemput untuk menjadi jurubahasa isyarat dalam sebuah majlis yang dihadiri oleh Tun Dr. Siti Hasmah Mohamad Ali, isteri kepada Perdana Menteri ketika itu.
Selepas selesai majlis, Dr. Siti Hasmah melahirkan rasa kagum terhadap kemahiran bahasa isyarat yang ditunjukkan oleh Lee Bee. Dalam kesempatan itu, Lee Bee memberanikan diri memohon bantuan untuk melanjutkan pelajaran dalam bidang bahasa isyarat secara formal di luar negara.
Permohonan itu membuahkan hasil. Dalam masa seminggu, isteri kepada Menteri Kewangan ketika itu, Tun Daim Zainuddin, menyampaikan berita gembira bahawa permohonan beliau telah diluluskan. Syaratnya: Lee Bee perlu kembali ke tanah air dan berkhidmat untuk membantu komuniti pekak di Malaysia.
Beliau kemudian melanjutkan pelajaran selama setahun di Universiti Tennessee, Amerika Syarikat, khusus dalam bidang pengajian bahasa isyarat dan pendidikan khas.
Sumbangan Di Mahkamah dan Dunia Pendidikan
Selain daripada RTM, khidmat Lee Bee turut ditagih oleh sistem perundangan negara. Beliau sering dipanggil ke mahkamah-mahkamah seluruh Malaysia untuk menterjemah prosiding bagi golongan cacat pendengaran, terutamanya dalam kes-kes kritikal seperti jenayah seksual, penderaan atau perceraian.
“Kadang-kadang, dalam kes rogol, saya terpaksa buat ‘pergerakan tertentu’ untuk membantu mangsa faham apa yang sedang berlaku dalam prosiding,” kata beliau sambil tersenyum mengenang pengalaman tersebut.
Beliau juga pernah menjadi guru di sekolah khas selama 17 tahun. Dalam dunia pendidikan, cabaran lebih besar menanti. Menerangkan satu perkataan sahaja kadangkala mengambil masa sehingga 30 minit kerana setiap pelajar memiliki tahap pemahaman dan pengalaman berbeza.
Gaya Menyampaikan Yang Unik
Penonton RTM sering perasan gaya unik Lee Bee di kaca TV. Mimik muka yang jelas, tangan yang bersemangat dan gaya ‘berlakon’ adalah cara beliau memastikan mesej sampai kepada mereka yang menonton tanpa suara.
“Bahasa isyarat bukan sekadar tangan, ia datang dengan ekspresi wajah. Jika saya nak sampaikan emosi seperti marah atau takut, saya perlu ‘hidupkan’ wajah saya juga,” jelasnya.
Ini menjadikan beliau bukan sahaja seorang penterjemah, tetapi juga pendidik dan pelakon visual yang menyampaikan berita kepada mereka yang tidak boleh mendengar—dengan penuh rasa hormat dan empati.
Doa Yang Terjawab Dengan Cara Berbeza
Lee Bee mengakhiri perbualannya dengan satu pengakuan yang menyentuh hati.
“Saya selalu berdoa kepada Tuhan supaya adik saya sembuh dan boleh mendengar semula. Tapi Tuhan jawab doa saya dengan cara lain. Adik saya tak sembuh, tetapi Tuhan bagi saya peluang untuk bantu ribuan insan seperti dia.”
Kini, selepas lebih 30 tahun berkhidmat, jasa dan dedikasi Cik Tan Lee Bee bukan sahaja melakar sejarah dalam dunia penyiaran, malah meninggalkan impak besar dalam komuniti orang kurang upaya di Malaysia.
Penutup: Inspirasi Buat Generasi Baharu
Penganugerahan Ahli Mangku Negara kepada Lee Bee bukan sekadar satu pengiktirafan peribadi, tetapi penghargaan kepada perjuangan seluruh komuniti senyap yang selama ini jarang diberi perhatian. Kisah beliau harus dijadikan inspirasi oleh golongan muda untuk melihat bahawa kekurangan bukan penghalang untuk menyumbang kepada masyarakat.
Bahasa isyarat bukan sekadar alat komunikasi—ia adalah jambatan kasih sayang, dan Tan Lee Bee adalah arkitek utama jambatan itu di Malaysia.
